Posts tonen met het label merz. Alle posts tonen
Posts tonen met het label merz. Alle posts tonen

26 mrt 2007

K. Schippers

Ik ontmoette K. Schippers voor het eerst toen hij op 21 mei 1996 de P.C. Hooftprijs voor zijn verhalen en beschouwingen (gebundeld in De berg en de steenfabriek, Museo Sentimental, Eb en De vermiste kindertekening) ontving in het Letterkundig Museum in Den Haag waar ik als free-lance tentoonstellingsontwerper in die tijd vorm gaf aan ruim vijftig wisselende en vaste literaire presentaties.

Gisteren troffen we elkaar buiten het Museum Boijmans Van Beuningen na het bezoek aan de Schwitters-tentoonstelling.
'iN DE ZON' signeerde K. Schippers het door mij zojuist aangeschafte boek Holland Dada (1974, 2000), daarmee een daverende omissie in mijn ruime Schippers-collectie stralend aanvullend.

K. Schippers (geen toevallig pseudoniem van Gerard Stigter (1936)) richtte in 1958 (wel toevallig mijn geboortejaar) naar aanleiding van de Dada-tentoonstelling in het Stedelijk Museum, samen met J. Bernlef en G. Brands het tijdschrift Barbarber op waarin zij op Dadaïstische wijze de taal en de werkelijkheid bezagen. Als kenner van binnenuit reconstrueert K. Schippers in Holland Dada de roemruchte dada-veldtocht door Nederland van Kurt Schwitters, Theo en Nelly van Doesburg en Vilmos Huszár in 1923.


Enthousiast bezag K. Schippers de 'vrijwillige oefeningen' van geestverwant galerieopweg die op '8 millimeter' van het museum geparkeerd stond.

25 mrt 2007

merz

Mez betekent verbanden leggen, het liefst tussen alle dingen ter wereld.

Naar aanleiding van het bezoek aan de tentoonstelling Kurt Schwitters en de avant-garde in Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam; Kurt Schwitters (1887-1948) in dertien citaten:

Wij dragers van de dadaïstische beweging proberen de tijd een spiegel voor te houden.


Dada brengt alle grote spanningen van onzen tijd op hun grootste gemene deeler. Deze grootste gemene deler is: nonsens. Niet Dada is nonsens - maar het wezen van onze tijd is nonsens.

Waar wij naar streven is het allesomvattende kunstwerk dat uitstijgt boven elk affiche; of dat nou champagne aanbeveelt, dada, communisme of dictatuur.

Kunst bezit geen boodschap, de boodschap is de kunst zelf.

Kunst is een oerconcept, subliem als een godheid, onverklaarbaar als het leven zelf en ondefiniëerbaar en willekeurig.

Het woord 'Merz' had nog geen betekenis toen ik het maakte. Nu heeft het de betekenis die ik het heb gegeven. De betekenis van het begrip 'Merz' verandert met de verandering van de kennis van diegenen die verder werken in de zin van het begrip.


Dus heb ik aanvankelijk beelden uit materiaal gemaakt dat ik gemakkelijk bij de hand had, zoals tramkaartjes, garderobe-briefjes, stukjes hout, touw en draad, kromme wieltjes [...]. Deze dingen worden zoals ze zijn of ook gewijzigd in het beeld ingevoegd, op de manier zoals het beeld daar om vraagt. Door hun onderlinge waardering verliezen ze hun individuele karakter, hun bijzonderheid; ze verliezen hun materiële karakter en zijn slechts materiaal voor het beeld [geworden].

Merz bevat niet slechts elk mogelijk materiaal maar geeft ook de eigen speelruimte aan de dingen, Op die manier beheerst Merz dat wat niet te beheersen is. En hierdoor is Merz groter dan Merz.

Nu zocht ik, toen ik voor het eerst deze geplakte en opgespijkerde beelden [...] tentoonstelde, een verzamelnaam voor deze nieuwe creatie omdat ik mijn beelden niet wilde inlijven in de gangbare benamingen van expressionisme, cubisme, futurisme, of wat er nog meer was. Ik noemde vanaf toen al mijn beelden Merzbeelden.

U kunt begrijpen dat ik een beeld met het woord 'Merz' een Merzbeeld noemde op de manier zoals ik een beeld met 'en' het Enbeeld noemde en een beeld met 'arbeider' het Arbeiderbeeld.

Merz is het bruikbaar maken van alle mogelijke materialen voor de kunst. Merz is abstracte kunst. Merz is de vereniging van kunst en nietkunst die leidt tot het totale Merzwereldbeeld. Merz cultiveert de onzin. Merz is consequent. Merz betekent om uit de scherven het nieuwe op te bouwen. Merz ontwikkelt de voorstudies voor de gemeenschappelijke schepping van de wereld. Merz ontgift [...]. Merz is een standpunt, Merz is een vrolijk spel. Merz is een wereldbeschouwing. Merz is Kurt Schwitters.


Merzen acht ik immers zo belangrijk voor mijn leven.

De tentoonstelling is te zien tot en met 28 mei 2007.