heimat

De Berlinische Galerie, Landesmuseum für Moderne Kunst Fotografie und Architectur ligt wat verstopt in een grauw wijkje bij Lindenstraße en Oranienstraße.
Een kleurloos paard, graffiti en een grote hoeveelheid citaten die je er naar toe leiden, doen hun best een grijze dag te kleuren.



De tentoonstelling Neue Heimat - Berlin Contemporary toont 29 Duitse en buitenlandse kunstenaars uit het Berlijn dat na de hereniging creatief bloeit en voor velen een nieuw 'thuis' werd. In een door globalisering en uniformiteit gekenmerkte maatschappij die vragen op roept over locatie en identiteit spreekt hier creatieve assimilatie.
'Heimat' kan opgevat worden als 'huis', 'behuizing', het huis als beschermende huls, als heimwee- en toevluchtsoord met een sterke referentie naar het individuele leven.
En dan is er de relatie met het landschap, het bedreigd territorium, en het schijnbaar vertrouwde dat omslaat in het tegendeel en vervreemdt. Een landschap van mobiliteit en migratie, met zekerheden en onzekerheid.
Neue Heimat toont kunst als ontwerp van een ideaal tegenbeeld van de realiteit, meestal verre van romantisch of idyllisch, eerder een kritische en utopische blik in het hier en nu.



Nevin Aladag, Alles auf Anfang.

poenig

Automobil Forum Unter den Linden combineert poenige auto's en kunst.

Pop Art - von den 60ern bis heute toont Lithografieën en affichekunst van de Pop Art-Avantgarde uit de 60-, 70- en 80er jaren uit de collectie Graf zu Solms-Laubach. Onder meer Robert Indiana, Roy Lichtenstein, Claes Oldenburg, Robert Rauschenberg, James Rosenquist en natuurlijk weer Andy Warhol.

Was de keuze al twijfelachtig; de presentatie was lachwekkend (of om te huilen).

verplaatszucht

Een mooie tentoonstelling in het Deutsches Technik Museum Berlin, NeuStart. Mobil ohne öl?, over de toekomst van de automobiliteit roept vragen op over 's-mens individuele, onafhankelijke en ongelimiteerde verplaatszucht, die door de fetisjistische auto het best te bevredigen lijkt.



Het is een bevlogen verhaal over de vrijheid van bewegen en technische fascinatie die in 1900 startte, en in de zestiger jaren explosief groeide met grote gevolgen voor natuur en infrastructuur .
Klimaatverandering en schaarsheid van, en groeiende vraag naar grondstoffen dwingen tot denken over alternatieven voor de toekomst.

geld

Geld verdienen is kunst volgens Warhol, en Ieder Mens is een kunstenaar aldus Beuys. Mao is 10 miljoen waard. En ik heb nog een hoop te leren.

melancholie

Een schitterend verbouwd voormalig eindstation, aan de Invalidenstraße huisvest sinds 1996 het Hamburger Bahnhof, Museum für Gegenwart - Berlin. Het herbergt, onder veel meer, een grote collectie Joseph Beuys, Andy Warhol, Robert Rauschenberg, en Cy Twombly.
In de 6000 vierkante meters tellende Rieckhallen, ooit de goederenhallen van Lehrter Bahnhof, van de Zwitserse kunstenaar Roman Signer (1938).


Het merendeel van het schijnbaar lichtvoetige werk bestaat uit geluidloze super-8 filmpjes, video-opnames en fotoseries van kortdurende acties, die hij 'Kurzzeitskulpture' noemt: registraties van bizarre, grappige en ontroerende ideeën en voorvallen, door hem in scène gezet en gefilmd. Variërend van alledaagse activiteiten tot gevaarlijker projecten, afschieten van zijn muts met een vuurpijl. In de video 'Bett' ligt de kunstenaar bijna geheel verscholen onder een deken in bed, terwijl een miniatuur helikopter als een irritant insect rond zijn hoofd cirkelt. In 'Kajak mit Kühen' zit Signer gehelmd in een rode kajak die aan een touw over een verhard landweggetje wordt voortgetrokken door een auto. Je hoort alleen het geluid van de schurende kajak over het asfalt. Als hij langs een paar koeien komt rennen ze vrolijk met hem mee. Hij gaat net zolang door tot de kajak geen bodem meer heeft. Signer speelt bijna altijd zelf de hoofdrol in zijn filmpjes. Onverstoorbaar en geconcentreerd voert hij de bizarre acties uit die hij bedacht heeft. Het zijn absurde situaties die een spiegel zijn van het eigen menselijk handelen.


Een groot contrast met het letterlijk loodzware werk van überzeugte Melancholiker Anselm Kiefer dat in de centrale hal staat opgesteld. "Blei ist der stoff der Melancholiker und Alchemisten... Und Melancholiker in der Renaissance gleichgezetzt mit Künstlertum." (A.K.).

Buddha

Tegenover het nagelneue Hauptbahnhof, langs braakliggende voormalige rangeerterreinen aan de Heidestraße tref je in oude industriele gebouwen diverse hedendaagse galerieën. Daar vestigde zich ook de oorspronkelijk Londense Haunch of Venison, die opende met een installatie van de in New York woon/werkende Chinees Zhang Huan. De vier meter hoge Berlin Buddha van wierook-as die zijn aluminium mal aankijkt en met de tijd verkruimelt.


De letters boven een daar gevestigde meubelfabriek herinnerden aan Karl Valentins "Kunst ist schön, macht aber viel Arbeit."


Ook trof ik daar enkele verwijzingen naar galerieopwegs eigen lopende tentoonstelling Autumn Leaves.

repeat

Bij Kunst-Werke Berlin (Insitute for Contemporary Art) in de Berlijnse Auguststraße zag ik de tentoonstelling History Will Repeat Itself. Strategien des Reenactment in der zeitgenössischen Kunst.
22 Internationale kunstenaars gebruikten de zogenaamde Reenactment, het herbeleven (naspelen) van gebeurtenissen uit het verleden om een beter begrip van de geschiedenis te krijgen.


Bijzonder indrukwekkend was de installatie van Daniela Comani Ich war's. Tagebuch 1900-1999.
Wandvullend stonden van driehohderdvijfenzestig dagen uit de vorige eeuw de gebeurtenissen genoteerd, beginnend bij "1 Januar. Ich habe in Berlin die Kommunistiche Partei Deutschland gegründet." uit het jaar 1919.
In de ik-vorm gesteld kwamen die ingrijpende, krijgszuchtige, vaak (dodelijk) tragische, momenten keihard aan.
Haar (?) zakelijke stem noemde de feiten achter elkaar op.

Op Alexanderplatz U2 kwam ik haar weer tegen.



Marlene Dietrich's (door mijn vader grijsgedraaide) "Wann wird man je verstehen, wann wird man je verstehen?" bleef nog dagenlang door mijn hoofd spelen. Of in het Haags: Verspilde woorden.